الملا فتح الله الكاشاني
93
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
وجود واجب الوجود و قدرت كامله و حكمة شامله ذلِكَ آن آفريدن اشياء بر وجه بطلان بدون حكمت و مصلحت آن ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا گمان آنانست كه كافر شدند فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا پس وى امر آنانرا كه نگرويدند و گمان باطل بردند مِنَ النَّارِ از آتش دوزخ مراد آنست كه كفار مىپندارند كه ما آسمان و زمين را بباطل خلق كردهايم بىآنكه غرضى به آن متعلق باشد و اين مستلزم آنست كه مصلح و مفسد و متقى و فاجر در درجه مساوى بودند نه چنانست كه كفار ميگويند . أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا آيا گردانيديم آنانرا كه تصديق نمودند به خدا و رسول وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ و كردند كارهاى شايسته در ثواب و مرتبه كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ مانند تباهكاران و عصيان كنندگان در زمين يعنى مثل مشركان لعين و كافران بيدين و جاحدان پر كين أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ يا بازگردانيديم پرهيزكاران را يعنى كسانى را كه به جهت خوف عقاب از معاصى پرهيزند و از گناهان اجتناب نمايند كَالْفُجَّارِ مانند بدكاران و نابكاران كه بانواع معاصى مشغولند يعنى هرگز مشركان و كافرانرا مثل اهل ايمان و تقوى نگردانيم بلكه مرتبه بلند و درجهء ارجمند نام زد متقيان و صالحانست و مرتبه كه در نهايت دنائت باشد منزل كافرانست و فاجران بعد از آن به جهت ترغيب مردمان بمتابعت قرآن به پيغمبر خود خطاب مىكند و ميگويد كه . كِتابٌ اين كتابيست كه أَنْزَلْناهُ فرو فرستاديم آن را إِلَيْكَ بسوى تو مُبارَكٌ بركت داده شده يعنى كتابى بسيار با خير و منفعت لِيَدَّبَّرُوا تا تدبير كنند و انديشه نمايند آياتِهِ در آيتهاى از كتاب يعنى تامل كنند در حقيقت معانى آن و تفسير آن و بر وفق مراد حضرت بارى تنزيل نمايند وَ لِيَتَذَكَّرَ و تا پند پذيرند بموعظهء آن أُولُوا الْأَلْبابِ خداوندان عقلهاى پاكيزه و چون او سبحانه بيان ابتلاى داود نمود حكايت سليمان را و امتحان او را به ياد حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ميدهد و ميگويد . وَ وَهَبْنا لِداوُدَ و بخشيديم مر داود را سُلَيْمانَ فرزندى كه آن سليمان است نِعْمَ الْعَبْدُ نيكو بندهء بود سليمان إِنَّهُ أَوَّابٌ بدرستى كه سليمان رجوع كننده بود بدرگاه ما و منقطع از ما سوى در همهء احوال و در جميع افعال پس اى محمد ياد كن قصهء او را . إِذْ عُرِضَ عَلَيْهِ وقتى كه عرض كرده شدند بر او بِالْعَشِيِّ به آخر روز الصَّافِناتُ اسباب استاده برهنه قايمه و بر كنار سم از قايمه چهارم و اين از جملهء صفت پسنديده اسب